Explosieveiligheid

Wanneer bij houtverwerking fijn stof vrijkomt, bestaat er gevaar voor stofexplosies. Als er voldoende fijn houtstof in de lucht aanwezig is, kan één enkel vonkje van een lamp of machine voldoende zijn om een stofexplosie te veroorzaken. Stofexplosies in afzuigsystemen komen wel eens voor in de hout- en meubelindustrie. De menging van houtstof en lucht in het systeem zorgt voor een explosief mengsel. Ook in de container waarin het stof wordt opgevangen, kan explosierisico aanwezig zijn. Gelukkig leiden deze explosies meestal niet tot letsel, maar slechts tot materiële schade.

Wat betreft explosiegevaar zijn er twee Europese richtlijnen voor explosieveiligheid volledig van kracht:

  • Richtlijn 2014/34/EU,de ATEX 114 genoemd (voor fabricage van installaties en producten; bedoelt voor gebruik in ruimten met explosieve atmosfeer; de richtlijn is opgnomen in het Warenwetbesluit Explosieveilig Materieel 2016);
  • Richtlijn 1999/92/EG de ATEX 153 genoemd (voor arbeidsplaatsen; bedoelt voor alle bedrijven; met ingang van 1 juli 2006 moeten alle arbeidsplaatsen aan deze richtlijn voldoen; de richtlijn is onderdeel van het Arbobesluit).

Het doel van beide richtlijnen is het voorkómen van stof- en gasexplosies. Het gaat om het beheersen van de omstandigheden in een explosieve atmosfeer, in situaties waarbij het niet mogelijk is om door vervanging van stoffen het explosiegevaar weg te nemen.

Voor Nederland zijn twee praktijkrichtlijnen opgesteld:

  • De NPR 7910-1: Gevarenzone-indeling voor gasontploffingsgevaar
  • De NPR 7910-2: Gevarenzone-indeling voor stofontploffingsgevaar

Deze praktijkrichtlijnen zijn te bestellen via de normshop van het NEN.

Het Arbobesluit verplicht bedrijven tot een gestructureerde aanpak van explosiegevaar. Werkgevers moeten hiertoe de brandbare stoffen, risicovolle situaties en blootgestelde werknemers inventariseren. En indien nodig technische en/of organisatorische maatregelen treffen, werknemers vorlichten en een explosieveiligheidsdocument (EVD) opstellen. Dit gebeurt aan de hand van een RI&E en een plan van aanpak.

Relevante regelgeving:
Arbobesluit, artikel 3.5a t/m 3.5f

 

ATEX leidraad

Voor het inventariseren van de gevaren op stofexplosies (bepalen zonering, afmetingen zones, risico-evaluatie, treffen van maatregelen) is een ATEX EVD-tool ontwikkeld. Met behulp van de tool kunt u een risicobeoordeling van mogelijke heersende explosiegevaren uitvoeren en een explosieveiligheidsdocument opstellen.

De tool kunt u hier downloaden:

ATEX EVD-tool (3,1 Mb)

Explosieveiligheidsdocument (2,7 Mb)

De ATEX EVD-tool die u kunt downloaden onder het tabblad "Inventarisatie" heeft tot doel de risico's en gevaren ten aanzien van explosiegevaar op systematische wijze in kaart te brengen. Pas als bekend is waar de risico's liggen in het bedrijf, kunnen de juiste maatregelen genomen worden. De tool is ingedeeld in 5 stappen:

Stap 1: Inventarisatie proces en grondstof

Stap 2: Gevarenzone-indeling

Stap 3: Analyse ontstekkingsbronnen

Stap 4: Technische maatregelen

Stap 5: Organisatorische maatregelen